Eelco Douma, curator van de boekenverzameling, over onze bijzondere hotelbibliotheek
Wie de Library Bar en de aansluitende Library Lounge van het Ambassade Hotel binnenloopt, ziet ruim 5.500 gesigneerde boeken van auteurs uit 76 landen. Samen vormen zij een collectie die al ruim veertig jaar gestaag groeit en inmiddels een levend archief van de contemporaine literatuur is. Van literaire romans en biografieën tot geschiedenis, journalistiek, essays, kinderboeken en kookboeken: de boekenkasten laten niet alleen zien welke schrijvers hier verbleven, maar ook welke verhalen en thema's hun tijd hebben getekend.
Al drieëndertig jaar maakt Eelco Douma deel uit van die geschiedenis. Als reserveringsmanager ontvangt hij dagelijks gasten uit alle windstreken. Daarnaast beheert hij de gesigneerde boekencollectie, een taak die hij, zoals zoveel dingen in het leven, eerder toevallig dan gepland kreeg. "Het is eigenlijk maar een klein onderdeel van mijn werk," zegt hij bescheiden. "Maar wel het leukste." Eelco spreekt liever over de collectie dan over zichzelf. Hij is al tientallen jaren nauw bij de boekencollectie betrokken. Vrijwel niemand kent haar zo goed als hij.
De basis van de collectie werd gelegd in de jaren tachtig. Nederlandse uitgeverijen brachten hun internationale auteurs onder in het Ambassade Hotel wanneer zij Nederland bezochten voor interviews, lezingen en vooral de presentatie van een nieuwe vertaling. Hoteleigenaar Wouter Schopman kreeg daarbij regelmatig een boek cadeau. Op een gegeven moment ontstond het idee om iedere auteur die in het hotel verbleef te vragen een exemplaar van zijn of haar boek te signeren. Zo ontstond een traditie die tot op de dag van vandaag voortduurt. "Ieder jaar komen er nog altijd veel nieuwe titels bij," vertelt Eelco.
Inmiddels staan de boeken in de Library Bar en de aansluitende Library Lounge, alfabetisch op achternaam van de auteur gerangschikt. De ruimte werd ontworpen door de Spaanse architecten Cruz y Ortiz, die ook tekenden voor de renovatie van het Rijksmuseum. Hotelgasten kunnen er de duizenden titels bewonderen of gewoon genieten van de bijzondere sfeer die de bibliotheek uitstraalt. Volgens Eelco ligt de waarde van de collectie niet alleen in de handtekeningen, maar vooral in wat zij laat zien over de ontwikkeling van de literatuur en de samenleving.
"Je ziet heel duidelijk hoe de tijdgeest verandert. Eerst verschenen er veel boeken over de Koude Oorlog, later over het Midden-Oosten, terrorisme en de verhouding tussen de Islam en de westerse wereld. De laatste jaren domineren Oekraïne, Rusland en de politieke ontwikkelingen in Amerika. Tegelijkertijd verschijnen steeds meer boeken over identiteit en maatschappelijke veranderingen. Daardoor is de collectie veel meer dan een verzameling gesigneerde boeken; ze laat zien wat schrijvers en lezers in verschillende perioden bezighield."
Door de jaren heen ontmoette Eelco honderden auteurs, van debutanten tot Nobelprijswinnaars. Toch zijn het niet de grote namen die hem het meest bijblijven. "Het zijn vaak de gesprekken die je onthoudt. Niet omdat iemand beroemd is, maar omdat je iets leert over de manier waarop een schrijver naar de wereld kijkt."
Een van de auteurs met wie hij graag spreekt is de Britse romancier Rupert Thomson. De gesprekken gaan zelden over verkoopaantallen of succes, maar veel vaker over inspiratie, het ontstaan van een roman en de weg die een idee aflegt voordat het een boek wordt.
Ook de Nederlandse auteur Arnon Grunberg, van wie het werk in 29 talen is vertaald, verblijft al jarenlang regelmatig in het Ambassade Hotel. Eelco waardeert vooral diens scherpe observaties, brede belangstelling, empathie en nieuwsgierigheid naar mensen eigenschappen die ook in zijn werk steeds terugkeren.
Heel anders, maar minstens zo plezierig, zijn de ontmoetingen met de Nederlandse auteur Pieter Waterdrinker, wiens werk eveneens internationaal is verschenen. "Met Pieter valt altijd iets te lachen," zegt Eelco. "Het is een avonturier, hij heeft ontzettend veel meegemaakt en kan daar prachtig over vertellen." Dat typeert volgens hem veel schrijvers. De nieuwsgierigheid die zij in hun boeken laten zien, herken je vaak ook in de gesprekken die je met hen voert
Soms blijven juist onverwachte momenten hangen. Zo herinnert Eelco zich een middag waarop culinair auteur Nigella Lawson in het hotel verbleef. Door een staking van luchtverkeersleiders kon een andere Britse auteur niet naar huis vliegen. Lawson hoorde het gesprek aan de receptie en zei vrolijk: "Dan vlieg je toch met mij mee." Ze was die dag met haar eigen helikopter naar Nederland gekomen.
Hoewel het Ambassade Hotel internationaal bekendstaat als schrijvershotel, staat gastvrijheid altijd voorop. Schrijvers zijn in de eerste plaats hotelgast. Pas wanneer het moment zich vanzelf aandient, wordt gevraagd of zij een boek willen signeren en een persoonlijke boodschap in een van de gastenboeken willen schrijven. Die gastenboeken vormen een bijzondere aanvulling op de boekencollectie. In de loop der jaren vulden duizenden auteurs de pagina's met persoonlijke woorden, tekeningen, gedichten en soms verrassend geestige opmerkingen. Ze laten een andere kant van de schrijver zien en geven de collectie een extra dimensie.
Eén bijdrage is Eelco altijd bijgebleven. Een auteur schreef eenvoudigweg:
"The Ambassade Hotel is the reason we write books."
"Natuurlijk was dat met een knipoog," zegt hij, "maar het blijft een prachtige uitspraak."
Zelf leest Eelco vooral literaire romans met een vleugje magisch realisme. Hij noemt de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago en de Vlaamse auteur Dimitri Verhulst, naast de al eerdergenoemde Rupert Thomson, als persoonlijke favorieten. Eén naam ontbreekt echter nog altijd in de boekenkasten. "Ik zou heel graag ooit Haruki Murakami willen verwelkomen. Ik denk niet dat het gebeurt, maar dromen mag."
Wat hoopt hij dat bezoekers over twintig of dertig jaar ervaren wanneer zij door de bibliotheek lopen?
Eelco denkt even na. "Ik hoop vooral dat de collectie blijft groeien. Dat nieuwe generaties schrijvers eraan blijven bijdragen en dat bezoekers nieuwsgierig blijven naar boeken die ze misschien nog niet kennen. Uiteindelijk laat deze bibliotheek niet alleen zien welke schrijvers hier hebben verbleven, maar ook hoe de literatuur zich door de jaren heen heeft ontwikkeld."
Misschien is dat wel de grootste kracht van de boekencollectie van het Ambassade Hotel. Niet alleen dat zij een uitzonderlijke verzameling gesigneerde boeken herbergt, maar ook dat zij de ontwikkeling van de contemporaine literatuur door de jaren heen zichtbaar maakt. Iedere nieuwe auteur die in het hotel verblijft en een boek aan de collectie toevoegt, schrijft een volgend hoofdstuk in een verhaal dat inmiddels al meer dan veertig jaar duurt. En misschien is de prachtige bibliotheek bovenal een plek om even te mijmeren, tot rust te komen en de stilte tussen al die verhalen te ervaren.